Euskandinavia

nondik nora

Kenji Miyazawa: Esne trenbidearen gaua (2/9)

II. Inprimategia

29f752


Argazkia: 天文古玩 bloga

 

____Eskolako ateak zeharkatzerakoan, Giovannik zazpi edo zortzi lagun ikusi zituen Campanellaren inguruan elkarturik, jolastokiko bazter batean zegoen gereziondoaren azpian. Itxuraz, gaueko Izarren Festan argi urdinak errekaratzeko suge-kalabaza bilketari buruz ari ziren. Hala ere, Giovannik bizkor agur egin eta, pixka bat ere gelditu gabe, eskolako ateak gurutzatu zituen. Auzoko etxeetan japoniar hagin-hosto bolatxoak ikus zitezkeen eta argiek altzifreen adarrak apaintzen zituzten, gaueko Esne Bide jaialdirako beste hainbeste prestaketen artean.

____Etxera joan ordez, hiru kaleren bueltan inprimategi handi batean sartu zen mutikoa. Sarrera ondoko kutxazainari —ator handi batez jantzita— erreberentzia eginik, zapatak erantzi eta barrurantz jarraitu zuen, korridore bukaerako ate handia irekitzeko. Barruan, oraindik eguna izan arren argia piztuta zegoelarik, inprimagailu andana bat biraka eta biraka ari zen, langileak kantuz bezala irakurri eta zenbatzen zuten bitartean, zapia buruan. Giovanni sarreratik hirugarren mahaiean, altuenean, eserita zegoen gizonarengana hurbildu zen, beste erreberentzia bat eginez. Horrek apalategia ikuskatu zuen une batez.

— Agian honekin nahikoa izango duk —esan, eta paper ebaki bat eman zion.

____Giovannik gizon haren mahai azpitik kutxa lau bat hartu, eta gelaren beste aldeko zoko argitsu batean, paretaren kontra makurtuz, pintza txiki-txiki batzurekin apar ponpatxoen tamainako inprenta-letrak hartzen hasi zen, banan bana. Bular-babesle urdin bat zeraman langile batek bere atzetik pasatuz agurtu zuen:

— Epa, anteojozulo, egun on.

____Inguruko lauzpabost langileek, ezer esan eta begiratu ere egin gabe, hoztasunez barre egin zuten.

____Begiak behin eta berriz igurtziz, Giovannik letrak biltzen jarraitu zuen. Seiak pasa eta berehala, betetako kutxatxoa hartu eta, edukia paper zatiarekin konprobatu ondoren, mahaian zegoen gizonari eraman zion; hark hitzik esan gabe onartu zuen, keinuz. Erreberentzia eginda, Giovannik atea ireki zuen kutxazainaren lekura itzultzeko. Bertan, arropa zuridun langileak, isilik, zilarrezko txanpon txiki bat eman zion. Aurpegi kolorea osatu zitzaion mutikoari, eta animoz erreberentzia egin bezain laster makinaren azpiko zorroa hartu eta aterantz abiatu zen jauzi batez. Pozik, txistuka, okindegitik pasatu zen ogi puska eta azukre poltsa bana erosteko, segituan ziztu bizian abiatuz.

 

 

[Aurrekoa: I “Arratsaldeko klasea”]
[Hurrena: III “Etxea”]

 

Itzulpena: Iker Álvarez

Kenji Miyazawa: Esne trenbidearen gaua (1/9)

I Arratsaldeko klasea

 

e98a80e6b2b3e98984e98193e381aee5a49c20800x507

Ginga tetsudô no yoru (1993), Itsuko Azuma

 

— Beraz, neska-mutilok, ulertu al dugu zer den gauza zuri-lauso hau, erreka edo esne arrasto bat bezalakoa dela esan duguna? —galdetu zuen irakasleak, arbelean zintzilik zegoen konstelazio mapa beltza goitik behera zeharkatzen zuen Esne Bidea seinalatuz.

____Campanellak eskua altxatu zuen. Bere atzetik, beste lau edo bost ikaslek. Giovanni ere eskua altxatzen hasi zen, baina jarraian amore eman zuen. Noizbait aldizkari batean irakurri zuen horiek guztiak izarrak zirela, baina azkenaldian klaseak logale pasatzen zituen, eta irakurtzeko libururik eta libururik irakurtzeko astirik ere gabe, sentitzen zuen ezin zuela ezer ere ongi ulertu. Alabaina, irakaslea bere keinuaz ohartu zen.

— Giovanni. Ulertu duzu, ezta?

____Prestu altxatu arren, behin zutik zegoela ezin izan zuen zuzen erantzun. Aurreko aulkitik begira, Zanellik irri egin zion. Giovanni, are urduriago, gorri-gorri jarri zen. Irakaslea zuzendu zitzaion, berriz:

— Teleskopio handi batekin Esne Bideari kontuz erreparatzen badiogu, zer ikusiko dugu, funtsean?

____“Izarrak, jakina”, pentsatu zuen Giovannik, baina oraingoan ere ezin izan zuen berehala erantzun. Irakaslea momentu batez zer egin jakin gabe gelditu eta, Campanellari begira, hari zuzendu zitzaion:

— Ea, Campanella.

____Lehen eskua hain biziki altxatu arren, Campanellak, zalantzati zutitu zelarik, ezin izan zuen hitzik bota. Irakaslea harritu egin zen, eta une batez haurrari begiratu ondoren jarraitu zuen, izar-konstelazioen mapa seinalatuz:

— Beno, ikus dezagun. Teleskopio handi batekin Esne Bide zuri-lauso hau behatuko bagenu, izar txiki asko ikusiko genituzke. Ezta, Giovanni?

____Giovannik, gorri-gorri, baiezko keinu bat egin zuen, baina bat-batean malkoez bete ziren bere begiak. “Bai,” pentsatu zuen, “nik banekien, eta noski, Campanellak ere bai, behin bere aita medikuaren etxean elkarrekin irakurri genuen aldizkari batean agertzen zen-eta. Are, aldizkari hori irakurri eta gero, Campanellak liburu handi bat ekarri zuen aitaren liburutegitik, eta bertan Esne Bidea delako leku bat aurkituta, puntu zuriz jositako orrialde beltz-beltzetako argazki ederrak begiratzen genituen beti. Ezin izan du hori ahaztu, nahita izan behar zuen berehala ez erantzutea. Izan ere, azken aldian goizez eta gauez lanpeturik nabil oso, eta eskolara joan arren ezin naiz guztiekin jolastera gelditu, ezta Campanellarekin hitz egin ere. Horrek min ematen diolako ez du erantzun.” Gomutapen horiek zirela eta, Giovannik, eutsi ezinik, Campanella eta biak bateraezinak zirela sentitu zuen.

____Irakasleak, berriz:

— Beraz, Zeruetako erreka hau benetazko erreka bat dela pentsatuko bagenu, izar txiki bakoitza zolako hondar edo txintxarri ale bat litzateke. Ordea, esne korronte handi bat bezala imajinatuz gero, Esne Bidearen antza handiagoa izango du. Izar horiek esne korrontearen azalera ateratzen diren koipe puntutxoak litezke. Geure buruari galdetzen badiogu, baina, zer litzatekeen erreka horren ura, erantzuna ‘hutsa’ da. Hutsak argia abiadura jakin batean garraiatzen du eta, noski, Lurrak eta Eguzkiak flotatu egiten dute horren barruan. Gu ere zeruko erreka horren baitan bizi gara, beraz. Bertatik ingurura begiratzen badugu, ura sakonagoa den heinean urdinago ikusten den bezala, Zeruetako errekaren zola urrunago dagoen heinean izar gehiago pilaturik ikusiko ditugu, eta, horren ondorioz, kolore zuri-lausoa. Ikusi maketa hau.

____Irakasleak lente erdi-biribil handi bat seinalatu zuen, barruan distira handiko harea aleak zituena.

Zeruetako erreka honelakoa da, hain zuzen ere. Pentsa dezagun ale distiratsu hauetako bakoitza gure eguzkiaren moduko izar argitsu bat dela. Eguzkia ia erdigunean dago, eta Lurra horren ondo-ondoan. Gauez, hemen erdian jarri eta lentearen edukia ikus dezazuen nahi dut. Hemendik begiratzen duzuenean, lentea mehea denez, ale distiratsuak (hau da, izarrak) baino ezingo dituzue ikusi. Hemen edo hemen begiratzen baduzue, berriz, lentea lodiagoa denez, ale distiratsu asko ikusi ez ezik, urrunean zuri-lausoa ikusten ahalko duzue. Beno, honaino Esne Bidearen azalpena, gaurkoz. Lentearen tamainaz eta horren barruko izarrei buruzko hainbat kontu hurrengo zientzia klasean aipatuko ditugu, dagoeneko ordua dugu-eta. Koaderno eta liburuak itxi ditzakezue.

____Une batez mahaien irekitze-ixte eta liburuen mugimenduez zalaparta sortu ostean, guztiak txintxo zutitu eta, eskerrak emanik irakasleari, gelatik atera ziren.

 

[Hurrena: II. “Inprimategia”]

 

Itzulpena: Iker Álvarez

Ikonoak

 

Desagertzeko:
apainduta

Entzun zezaten:
isilik

Bakarrik egoteko:
guztien aurrean jarri,

Eta oroit genezan:
hil zen,
suzko une bihur, mila esker
bisitagatik.
Zure arropa zuriak subastatuko ditugu

(Jesus? Marilyn? Haurtzaroa? Herri galdua?)

 

 

. . .

 

 

イコン

 

 

透明になるように
自分を飾った

聞かれるように
黙った

独りであるために
みんなの前で立った

思い出されるように
死んだ
その炎の曲がった時
寄ってくれてありがとう
君の白い服を競売にかける

キリスト

マリリン

幼少

失われたふるさとよ

 

 

 

itzulpena

 

Poesia いつも is en otro language

詩は beti está in other 言語で

La poesía always dago 別の hizkuntza batean

Poetry siempre 話す beste idioma

 

 

 

Dum anima est, spes esse dicitur

 

Animalia
animalia kaltez bizitzeko;
gizaki, ohartzeko.

Zaila da edertasunagatik
kalterik ez ordaintzea.
Ordaindu nahi ez izatea.
–Eta itzaliren naiz sortu ninduen nahaspila mugagabea
ulertzeko.
Den gauzarik ederrena bihurtzeko:
oroitzapen.
–Txakur jabearen kondeszendentziak harritu nau,
animaliak momentu hori ematen baitio.
Norbait da;
zerbaitek behar duena.
Nola bereizi bera eta txakurra.
–Goizeko logale
eta gaueko lo ezinen
ezinegonak
antonimoak dira.
–Hemen nago!
Nire denbora zuena da;
ez dut denbora baino jabetza partekagarriagorik.
Ez zamatsuagorik.
–Eskale bat usoei ogia ematen.
Elikatzen ari dela ulertu dut.
Ez ditu ogi apurrak behar.
Ezta usoen konpainiarik ere.
Bera gabeko eta bera dagoen munduaren arteko aldea
sentitu baizik.
–Errekaz bestaldean hosto batzuk
hots bihurtu dira.
Haize beraz, zure ilea.

 

 

 

Etxeei buruz (Shuntaro Tanikawa)

 

 

Gizakiak naturaz gorde ziren

Espazioaren beldurrez

Denboraren minez

 

Hau lasaitasuna dela uste zuten gizakiek

Espazio mugagabearen ordez pareta zuri-zuriak

Denbora mugagabearen ordez ohe samur bat

 

Alabaina, ate eta leihoak behar zituzten

Ateak, lagun minentzat

Leihoak, uda egun ederrentzat

 

Egunez, kanpoan ere oskarbi zein euri-hodei paretak

Larre nola kaleetan, bazen non lo egin

Gauez   —   Gizakiak ezkutatzen ziren

 

“Hau etxera itzultzeko gogoa” xuxurlatu ohi zuten

FIdeltasunez etxeari esker gizakiak kide minekin bizi ahal ziren

Udaberri, uda, udazken, negu eta, bapatean, egun batean hil egin arte

 

Gizakiei buruz, hortik aurrera ez dakit

Gizakirik gabeko etxeek

Pixkanaka espazio-denboraren antza dutela baino ez

 

 

 

室について “Heya ni tsuite” (“Gelei buruz”, 1955) – Shuntaro Tanikawa (1931-)

Poesia

 

Begiak barrura begira baleza – hori da hitza

—-antiirudia

Erreala da bakarrik izenik behar ez duena

—-poesia baizik

 

 

 

Ezezaguna

Kaleak beterik; baina oihartzunak
ikaratzen nau.
Hondotik nabil, honaino ez direlako
olatuak iristen.
Entzulerik gabeko hitzen
aurpegi mikatza.
Neguak hoztu zuen kimu bat;
udaberria betiereko egin zuen.
Dauden lekuan ez daudenen
oihartzuna.
Galdu nuen denborarekin
elkartzera noa.

 

 

 

minutu batzuk

 

taza hustu dut eta aparra baino ez da geratzen

momentu geldo baten andari

minutu batzuk baino ez dizkiot eskatu

eta eman dizkit, agian

hurrengo bat egoteko baldintzaz. orain garbitu behar da.

 

IMG_20160308_125718

Oharrak egiaz bestaldeko lagunari

 

Lihozko egiak irun ditu asabak

Lihoak beste iraunen du egiak

Agian lihoz egindako egiak

Agian egindako egiak

 

Esku oker-zimurtu-hilkor

Zikin-busti-hil

Eta ikusezinak

Egindako egiak

Erre-isil-estali-ito

Agindu,

Eta sekulan entzuten ez duten

Egiak

 

Baina ez lihoak ez eskuak

ez egiak;

hil egin

hil egin du

zure isiltasunak

 

 

 

%d bloggers like this: